şiir ve obje(nesne)(şiir üzerine deneme)
şiir de suje ve obje ilişkisi nedir?
felsefi bi kavram olan suje(özne) obje(nesne) ilişkisi nedir,üzerinde duracağımız şiirin nesnesi üzerindedir,
Suje, obje ve bilgi arasındaki ilişki, felsefenin temelidir. Suje insandır, çünkü sorma eylemine sahip olan varlıktır. Obje, herşey olabilir. Suje’ye göre, kendisi bile obje olur. Bilgi ise bu ikisinin ilişkisi sonrası ortaya çıkar. Bilginin doğru veya yanlışlığı önemli değildir, önemli olan bir ürün ortaya çıkmasıdır.
bu açıklama da da yer aldığı gibi obje her şey olabilir, hatta subje nin kendisi bile.
felsefe de suje+obje=bilgi(ürün)
şiirde ise bu nasıl formüle edilebilir, daha çok nesne üzerinde duracağız, özne zaten bellidir, sözcüklerle anlattığımız her şey
şiirin nesnesi olur. şiir de belirgin olan nesne sözcüktür, sözcükler neyi anlatırsa nesne odur, şiir bilinçli bi çabanın ürünü ise(ki öyledir bunu bi çok yerde belirtmişimdir.) nesne üzerinde yapılan her türlü etkinlik ürünü ortaya koyacaktır.
şiirin nesnesi olur. şiir de belirgin olan nesne sözcüktür, sözcükler neyi anlatırsa nesne odur, şiir bilinçli bi çabanın ürünü ise(ki öyledir bunu bi çok yerde belirtmişimdir.) nesne üzerinde yapılan her türlü etkinlik ürünü ortaya koyacaktır.
bi şiiri ele alalım,
Akşam
Güneş çekildi demin,
Doğdu bir renk akşamı.
Bu, bütün günlerimin,
İçime denk akşamı.
Doğdu bir renk akşamı.
Bu, bütün günlerimin,
İçime denk akşamı.
Akşamı duya duya,
Sular yattı uykuya;
Kızıllık çöktü suya,
Sandım bir cenk akşamı...
Sular yattı uykuya;
Kızıllık çöktü suya,
Sandım bir cenk akşamı...
Necip Fazıl Kısakürek
Akşam ın oluşunu anlatan bu şiir de obje sözcüklerin tamamıdır,suje ise gizlidir, şair kendi gözlemini aktarmıştır.
eğer bu şiirde şair kendini anlatmış olsaydı, sözcüklerin tamamı özne üzerinden olacağından şairin kendisi nesne durumunda olacaktı.
eğer bu şiirde şair kendini anlatmış olsaydı, sözcüklerin tamamı özne üzerinden olacağından şairin kendisi nesne durumunda olacaktı.
başka bi örnek
Ben Ruhi Bey, nasıl olan Ruhi Bey
Nasılım
Nasılım
Bir yaz ikindisinden çıktım geldim
Diyelim bir pazartesiydi, biraz da şöyle geldim
Kapıyı iyice kapadım
- Kapadım mı, evet, kapadım -
Çitlenbik ağacının altından geçtim
Frenk üzümlerinden bir iki salkım kopardım
Dişlerimle sıyırdım
Sardunya renginde ve sardunya tadında idiler
Biri fotoğrafımı çekiyorkenki gibi durdum
Azıcık gülümsedim
Ve dünya bana gülümsedi
Çakılların üstünden yürüdüm
Yürüdüm ki, bir sese benziyordum sanki
Yüzyıllarca önce kırılmış bir kemik sesi
İyice duydum
Çıkarken bahçe kapısını açık bıraktım
...............
edip cansever
Diyelim bir pazartesiydi, biraz da şöyle geldim
Kapıyı iyice kapadım
- Kapadım mı, evet, kapadım -
Çitlenbik ağacının altından geçtim
Frenk üzümlerinden bir iki salkım kopardım
Dişlerimle sıyırdım
Sardunya renginde ve sardunya tadında idiler
Biri fotoğrafımı çekiyorkenki gibi durdum
Azıcık gülümsedim
Ve dünya bana gülümsedi
Çakılların üstünden yürüdüm
Yürüdüm ki, bir sese benziyordum sanki
Yüzyıllarca önce kırılmış bir kemik sesi
İyice duydum
Çıkarken bahçe kapısını açık bıraktım
...............
edip cansever
bu şiir ben dili üzerinde yazıldığından şiirin sujesi(öznesi) nesnesi haline gelmiştir, diyebiliriz.
şiir de formüle ettiğimizde de durum aynıdır.farklı değildir.
sinan doğan aladoğan
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder